Heil og sæl.
Guðfinna heiti ég, og kem úr Brúnahlíð. Mikið finnst mér gaman að vera með
ykkur í dag, og ofboðslega er gaman að vita að ættarmót séu ekki alveg útdauð.
Hún Stína frænka mín plataða mig til að koma hér upp í dag. ‚ Hún bað mig um að
skrifa eitthvað eða lesa hér sem ég hafði samið, ég held ég hafi tekið mér alveg
góða 5 daga í að hugsa um hvort ég ætti að þora hingað upp. Ég sagði henni að ástæðan fyrir því að ég
skrifa svona mikið og hef gaman af því er að mér finnst ég arfalélegur ræðumaður.
Og einstaklega illa að máli komin þegar ég sit ekki fyrir framan tölvuna og
skrifa.
EN raunin
varð sú að ég ákvað að láta slag standa og vera hugrökk og ætla lesa smá sem ég
samdi hérna um daginn.
Það var þannig að ég var að velta fyrir mér hvernig þessi ættarmót eiginlega
virka alltaf hjá okkur. Börn hafa alveg einstaklega gaman af þessum mótum. Ég
get sjálf staðfest það, því ég sem barn hafði mjög gaman af því að hitta aðra
krakka , vera úti í náttúrunni, vera í leikjum með mömmu og pabba og sjá alla ættingja
mína vera í leikjum og vilja skemmta sér með börnunum sínum. Það er ekki langt
síðan Stella dóttir mín sagði við mig:Mamma , mig langar svo mikið að fara með
þér á ball og dansa og hafa gaman og svona. Þá hafði hún fyrir ekki svo löngu farið í pössun því að
mamma hennar og pabbi ætluðu á ball. En núna fæ ég að fara á ball með
dóttur minni hér í kvöld. Og hlakka mikið til, þessi mót eru ekki síður tími
barnanna og fjölskyldunnar saman eins og hitta ættingja sem hafa ekki sést
lengi. Þetta er minning sem aldrei deyr, það er það sem ættarmótin eru. Ég var
einmitt að ræða ættarmót við Lóu frænku
mína, læknaritara á Akureyri, þar sem ég sit og bíð með partýljóninu henni
dóttur minni þá spyr ég Lóu út í ættarmótið í sumar. Ég segji síðan við hana
eftir nokkra stund. Heldurðu að þessi
ættarmót fari að deyja út? Hún leit á mig og sagði heldurðu það, ja hvað
heldurðu að þú mundir gera og þín kynslóð. Munduð þið halda ættarmót? Ég svaraði ofboðslega snöggt. NEI, ég mundi
ekki standa fyrir því. Ég held að þetta deyji út. Og var mjög ákveðin í þessu
svari mínu,og fannst ekkert sjálfsagðara. En síðan aðeins nokkrum vikum síðar
finn ég að ég var orðin spennt fyrir mótinu. Ættarmótinu, vá hvað er langt
síðan ég hef hitt hina og þessa, þetta verður einstaklega gaman. Og síðan sem
var sett upp, hún hjálpaði sko aldeilis til. Ég veit ekki hversu oft ég fór inn
á hana og las upp úr dagbókum langaafa míns, ég veit heldur ekki hve mörg
símtöl pabbi minn fékk með spurningarflóði. Bíddu bíddu, þessi hver var gifur þessari ? En hver var mamma hans ? Því fór langaafi að heiman til prestsins, labbaði hann
til Akureyrar, var hann bara einn dag ? Ertu ekki að grínast með hvað hann afi
þinn var sniðugur í sambandi við tófurnar. Hvernig vissi hann að heyra í Lóu
væri merki um að tófa væri nálægt ? Í eitt skipti þegar ég hringdi þá sagði ég:
UH hæ pabbi ég sé hérna, ég er að lesa
upp úr dagbókunum. Hvaða dagbókum segir hann? HVAÐA dagbókum sagði ég undrandi, nú á netinu, þarna
ættarmótssíðunni. Allaveganna, vissir þú að afi þinn og hinn afi þinn fermdust
saman. Ég sé það þarna. Þá segir hann, Jú ég var búin að sjá það. þetta er merkilegt, alveg merkilegt sagði
ég,
Ég held e´g ætli að leyfa mér að breyta svarinu mínu Lóa, ég held að komandi
kynslóð muni halda áfram að halda ættarmót, það þarf bara góðan stjórnanda og
áhugasamt fólk og ég efast ekki um að því verði haldið áfram.
Það gerðist eitthvað þegar ég las þessar dagbækur afa. Ég sá sjálfa mig
svolítið í sumum hugsunum hans. Mig hefur oft dreymt um að lifa í meiri
sjálfþurftabúskap, þar sem fólk vinnur meira heima, en fyrir vikið ávaxtar úr
vinnunni sinni. Því var þetta heillandi heimur fyrir mér sem ég las um. Það sem þau gerðu, allt var nýtt til matar og
fatnaðar. Sjálfshjálpin var meiri en gengur og gerist í dag. Ég var einu sinni að lesa og var komin að því
að þeim kafla að langaafi var búin að hella sér í tófuveiðarnar,mikil skrif um
eitthvað sem fólk hefur nú ekkert brennandi áhuga á, en hvernig gerði hann
þetta svona spennandi ? Það er samt merkilegt að ekki fyrir mörgum árum var ég
búin að finna mér gildru og ætlaði að fara setja upp heima, það varð ekki úr
því, en ég fann einhverja þörf hjá mér fyrir að veiða tófur. Veit ekki
afhverju, en þetta var eitthvað spennandi.
Mér fannst þess vegna gaman að heyra hvað hann gerði þetta spennandi.
Einu sinni var ég að lesa og ég sé að langaafi segir:
Í Aðaldælahreppi eru fjörutíu þekkt
greni, þar af um þrjátíu í Þeistareykjalandi, hin í heimalöndum. Fyrir vinning
á dýrum átti að greiða mér átta krónur fyrir fyrsta dýr en tólf krónur fyrir
síðari dýr og fyrir hvolpa fjórar krónur, en auk þessa mátti ég eiga hvolpana
og gera við þá sem ég vildi.... ég
las þetta fyrir mannin minn , og segji þá á sömu stundu, bíddu afhverju ól hann
ekki upp hvolpana, það er hreinn hagnaður i því ?? Las svo áfram:
Einnig átti ég að fá þóknun fyrir hestabrúkun. Þetta varð til þess að ég fór að
ala upp tófuhvolpa. Konurnar í vinnunni segja oft við mig að ég sé
alltaf að sjá sparnaðarleiðir allstaðar. Það er rétt, ég er alltaf að hugsa um
sparnað, ég held að langaafi hafi alltaf verið að huga að leiðum til að spara.
Ég held að þessi góðu ráð hafi skilað sér til barnanna þeirra. Allaveganna er pabbi minn og mamma á því að
við systkinin eigum aldrei að taka óþarfa lán, alltaf að reyna að safna fyrir
hlutnum. Þetta fengum við að heyra oftar en einu sinni og oftar en tvisvar, ég
fékk ágætt peningarvit, miða við marga jafnaldra, þótt ég spreðaði mikið sem
unglingur, þá fann ég að ég var mikið skárri en aðrir. Í dag er fólk að spurja
mig um ráð við sparnað, það er svolítið skondið. Langaafi Kristján segist hafa
fengið ráð frá föður sínum sem hann hafi metið mikils þegar hann ætlar að huga
að íbúðarhúsi. Þetta skrifar hann í dagbókina sína.
Annað ráðlagði hann okkur, að við skyldum ekki leggja í byggingu nema eiga
fyrir henni og ráðleggingar hans höfðu reynst vel og hafa reynst mér vel til
þessa. Með þetta í huga fórum við að undirbúa byggingu næsta ár, það er árið
1918. 1919 var ágætt verslunarár, heimsstyrjöldin stóð yfir og allar
útflutningsvörur á hækkandi verði. Eftir innlegg okkar um haustið áttum við
innistæðu yfir átta þúsund og engar skuldir neins staðar.
Hann fór til Húsavíkur og fékk smiði til að áætla verkið Þeir áætluðu að
tvíbýlishús eins og við hugsuðum okkur mundi ekki kosta yfir átta þúsund krónur
frágengið, þetta leist okkur vel á. Þar sem við áttum ríflega það í reiðufé var
ákveðið að fara og undirbúa
Þetta er hugsun sem hefur því miður svolítið gleymst eins og gengur og gerist í
þjóðfélaginu. En reyndar kostar ekkert hús frágengið átta þúsund krónur í
dag, En það er annað mál... en langaafi
eignast síðan son Þorberg afa minn sem hefur líklega alið eitthvað af langaafa
siðum í börnin sín. Það er það skemmtilega við ættir og skyldfólk, góðu
siðirnir og ráðin þau fylgja okkur, þau sameina okkur.
Afi !
En ég get
eiginlega ekki alveg farið fyrr en ég hef sagt nokkur orð um hann afa minn, við
fylgdum honum til grafar fyrir 3 árum við fallega atfhöfn hérna í
Grenjarstaðakirkju. Hann var góður maður, þá sá hver einasti maður sem kynntist
honum. Það sem ég sakna mest frá honum er að enginn kalli mig heillin sín
lengur. Það var svo mikil væntumþykja í orðunum þegar hann sagði heillin. Hann
gaf mér eitt ráð út í framtíðina. Það var , ekki byrja að reykja. Á
unglingsárunum þegar ég byrjaði að fikta við sígarettur þá sönglaði þetta
annaðslagið við eyrað á mér. Sem betur fer.
Ég man að þegar ég vildi lokka afa við sjónvarpið með mér. Og líka þegar ég
vildi fá hann til að gera eitthvað annað en að hlusta á rúv inn í herbergi. Fór
ég inn í stofu og setti íslenskar spólur í. Sigla himin fley, nonna og manna,
karlakórinn hekla. Hann hafði ekki gaman af því að horfa á eitthvað erlent, en
yfirleitt þegar ég var ´buin að hækka svolítið , svo að hann heyrði að efnið
væri á íslensku ,kom afi röltandi til mín, afi minn, heillin mín. En afi sagði mér líka oft sögur þegar ég var
lítil, ég skreið stundum í herbergið hans, það var stundum eins og að ganga í
gamla daga, þarna lá hann oft og hlustaði á rúv, alltaf rúv. Og ég skreið
stundum til hans og sagði, afi, viltu segja mér sögu. Ég er ekki viss, en ég
held að hann hafi aldrei sagt nei við mig. Ég held hann hafi ekki kunnað margar
sögur en nokkrar samt. En yfirleitt bað ég um sögu sem hann bjó til. Viltu
segja mér söguna þegar þú hittir litlu músina. Hún var mjög skemmtileg, ég hef
stundum sagt dóttur minni hana, hún er um mús sem er alein út í frostinu og
snjónum og þá sér hún afa bíl sem er að koma úr vinnunni og afi hjálpar henni
að finna músið sitt og koma henni heim til mömmu sinnar og pabba. Hann þarf að
banka á nokkrum músaholur áður og enginn kannast við hana, hún er orðin hrædd
en ég ímindaða mér að hún var nú afskaplega heppin að afi var akkúrat að keyra
heim úr vinnunni þegar litla músastelpan var týnd í snjónum. Afar eru algjörir
demantar, og sögur eru svo miklu skemmtilegri en kvikmyndir, ímyndunaraflið fer
alveg í hringi og á hvolf. Það vissi afi, og honum fannst ekkert rosalega gaman
að horfa á sjónvarp.
En ég hélt
áfram að hugsa um ættarmót.Ég held að það gerist eitthvað með aldrinum og að
aukinn áhugi verður á ættfræði og forvitni um hver kynslóð þin er.
En fyrstu minningarnar af afa mínum eru einmitt frá ættarmóti. Ættarmótinu í
Brúnahlíð. Ég verð að viðurkenna fyrir utan að vera arfaslakur ræðumaður, þá er
ég líka með arfaslæmt minni. Og er því ekki alveg viss um hvort þetta séu
minningar eða hvort að þetta séu myndbandsbrot sem ég horfði alltaf annaðslagið
á í videotækinu í Brúnahlíð. Nú reyndar er videotæki og vasadiskó útdauð orð í
íslensku máli. En það skilja þetta vonandi flestir hérna. Þetta er svona svipað
og flakkari, já eða dvdtæki. Í höfuðið á mér koma myndskot, myndir af afa í
trúðabúning með Gísla bróður sínum, hann er að henda karamellum á gólfið til
krakkana, þeir voru brosandi og trúðabúningarnir voru rosalega flottir, ég
hafði aldrei séð trúð áður, en ég vissi líka að þetta væri afi. Ég fékk enga
karamellu. Hlaðan var máluð í myndum sem eru enn í dag þarna. Og það var matur
og það var brosandi fólk, það var svið, það var gaman. Hilma var að syngja,
sædís frænka á blokkflautu Ég held þetta hafi verið besta ættarmót sem ég hef
farið á, ég man samt afskaplega lítið. Þarna sjáið þið , ég litla hnátan ekki
nema 3 ára (árið 198
Og þessi skemmtun gerði sig heimakoma sem kær minning hjá mér. En þessi spóla með
uppáteknu ættarmóti á var vinsæl í tækinu hjá mér og ég vona að þið hafið gaman
af því að skyggjast svolítið aftur til ársins 1988 og við skulum reyna að setja
í gang smá myndbandsbrot sem ég tók saman...
http://www.youtube.com/watch?v=N_IzOvBKVYg
Þetta myndband er með leiðinlegu merki, og til að það fari þarf ég að gera myndbandið aftur, hef hugsað mér að gera það seinna